|
|
:.. İLKYARDIM ..:
|
|
|
>
Trafik kazasında yapılacak işler
>
İlkyardımcının özellikleri
>
112'den yardım isterken
>
Bebeklerde solunum yoluna yabancı cisim kaçması
>
Kanamalar
>
Şok pozisyonu
>
Burun kanamasında ilkyardım
>
Yanıklar
>
Isı ile oluşan yanıklarda ilkyardım
>
Elektrik çarpmasında ilkyardım
>
Sıcak çarpması
>
Bilinç kayıpları
>
Sara krizinde ilkyardım
>
Kan şekeri düşmesinde ilkyardım
>
Zehirlenmeler
>
Göze yabancı cisim (Toz) kaçmasında ilkyardım
>
Hasta veya yaralı taşıma teknikleri
>
Trafik kazasında yapılacak işler
1.
Kazaya uğrayan araç mümkünse yolun dışına ve güvenli bir alana alınmalıdır,
2.
112 aranmalıdır
3.
Kontak kapatılmalı, el freni çekilmelidir,
4.
Araç LPG’li ise aracın bagajında bulunan tüpün vanası kapatılmalıdır,
5.
Olay yeri yeterince görünebilir biçimde işaretlenmelidir,
6.
Üçgen reflektörler kullanılmalıdır,
7.
Meraklı kişiler olay yerinden uzaklaştırılmalıdır,
8.
Olay yerinde sigara içilmemelidir.
>
İlkyardımcının özellikleri
1.
İnsan vücudu ile ilgili bilgilere sahip olmalıdır,
2.
Önce kendi can güvenliğini korumalıdır,
3.
Sakin olmalıdır,
4.
Kendine güvenmeli, ancak emin olmadığı girişimleri yapmamalıdır,
5.
Eldeki olanakları değerlendirmelidir,
6.
Olayı, anında ve doğru olarak haber vermelidir,
7.
Çevredeki kişilerden yararlanabilmelidir,
>
112'den yardım isterken
1.
Kısa ve anlaşılır konuşulmalıdır,
2.
Telaşlanırsak kendimizi ifade edemeyiz,
3.
Adres tarifinde cadde, sokak isimleri yanında bilinen okul, kurum veya cami isimleri söylenmelidir (Ev kazası ise balkon ışığı yakılıp söndürülebilir.),
4.
112 Personelinin soruları sabırla cevaplandırılmalıdır,
5.
Karşı taraf istemedikçe veya ambulans görünmedikçe telefon kapatılmamalıdır,
>
Bebeklerde solunum yoluna yabancı cisim kaçması
1.
Bebek ilkyardımcının bir kolu üzerine ters olarak yatırılır,
2.
Parmaklarla boyun ve yüzü sıkıca tutularak öne doğru eğilir,
3.
Başı gergin ve gövdesinden aşağıda bir pozisyonda tutulur,
4.
5 kez el bileğinin iç kısmıyla omuz arası bölgesinden çok hafif olmayacak şekilde vurulur. Diğer kolun üzerine sırtüstü başı elle kavranarak çevrilir,
5.
Yabancı cismin çıkıp-çıkmadığına bakılır,
6.
Çıkmadıysa başı gövdesinden aşağıda olacak şekilde tutulur,
7.
5 kez iki parmakla göğüs kemiğinin ait kısmından baskı uygulanır,
8.
Yabancı cisim çıkana kadar devam edilir,
9.
112'den Tıbbi yardım istenir,
>
Kanamalar
Dış kanamalarda ilkyardım;
1.
112'den yardım çağırın,
2.
Yara / kanamayı değerlendirin,
Dış kanamaların kontrolü;
Direkt Bası: Kanayan yer üzerine temiz bir bezle bastırın,
Organı Yükseltme: Yaralanmış kol ve bacak yükseltildiği zaman kanama yavaşlar,
Basınç Noktalarına Basınç: Kanayan yere yakın bir üst atardamar bölgesine baskı uygulanır,
Bu işlemlere rağmen kanama durmazsa;
TURNİKE UYGULAYIN
Uzun süreli turnike uygulanması sonucu doku harabiyeti meydana gelebilir yada uzvun tamamen kaybına neden olabilir.
>
Şok pozisyonu
Önlenemeyen büyük dış kanamalar ve fark edilemeyen iç kanamalar sonucu yaralıda şok tablosu adı verilen akut dolaşım yetmezliği gelişebilir. Kanama dışında kalp hastalıkları, alerji–anaflaksi, yanık ve zehirlenme gibi birçok nedenle gelişebilen şok durumlarında kişiye şok pozisyonu verilir.
1.
Hasta / yaralı düz olarak sırt üstü yatırılır,
2.
Bacaklarını 30 cm kadar yukarı olacak şekilde altına destek konur (Çarşaf, battaniye yastık, kıvrılmış giysi vb.),
3.
Üzeri örtülerek ısıtılır,
4.
Yardım gelinceye kadar hasta / yaralının yanında kalınmalıdır,
5.
Belli aralıklarla (2-3 dk'da bir) yaşam bulguları değerlendirilmelidir.
>
Burun kanamasında ilkyardım
1.
Kişiyi sakinleştirin, endişelerini giderin,
2.
Oturtun,
3.
Başı hafifçe öne eğin,
4.
Burun kanatlarını 5 dakika süre ile sıkın,
5.
Alın ve ensesine soğuk uygulama yapın,
6.
Doktora gitmesini sağlayın.
>
Yanıklar
Yanık çeşitleri 2 grup altında incelenebilir;
1. Fiziksel yanıklar:
> Isı ile oluşan yanıklar,
> Elektrik nedeni ile oluşan yanıklar,
> Işın ile oluşan yanıklar,
> Sürtünme ile oluşan yanıklar,
> Donma sonucu oluşan yanıklar.
2. Kimyasal yanıklar:
> Asit ve alkali madde ile oluşan yanıklar.
>
Isı ile oluşan yanıklarda ilkyardım
1.
Yanık bölge en az 20 dakika soğuk su altında tutulur, (yanık yüzeyi büyükse ısı kaybı çok olacağından önerilmez).
2.
Ödem oluşabileceği düşünülerek yüzük, bilezik, saat vb. eşyalar çıkarılır.
3.
Yanmış alandaki deriler kaldırılmadan giysiler kesilerek çıkarılır.
4.
Takılan yerler varsa kesilir.
5.
Derinin zarar görmesini önlemek için sabunlu suyla dikkatli bir temizlik yapılır.
6.
Temizliğe dikkat edilir.
7.
Su toplamış yerler patlatılmaz.
8.
Yanık üzerine hiçbir madde (ilaç dahil) sürülmemelidir.
9.
Yanık üzeri temiz bir bezle örtülür.
10.
Yanık bölgeler birlikte bandaj yapılmamalıdır.
11.
112'den tıbbi yardım istenir.
>
Elektrik çarpmasında ilkyardım
1.
Soğukkanlı ve sakin olunmalıdır,
2.
Hasta yaralıya dokunmadan önce elektrik akımı kesilmelidir,
3.
Akımı kesme imkanı yoksa tahta çubuk yada plastik gibi bir cisimle elektrik teması kesilmelidir,
4.
Hasta / yaralının yaşamsal bulguları değerlendirilmelidir,
5.
Hasta / yaralı hareket ettirilmemelidir,
6.
Hasar gören bölge örtülmelidir,
7.
112'den tıbbi yardım istenmelidir.
>
Sıcak çarpması
1. Sıcak çarpmasından korunmak için alınması gereken önlemler:
> Özellikle şapka, güneş gözlüğü ve şemsiye gibi güneş ışığından koruyacak aksesuarlar kullanmak,
> Mevsim şartlarına uygun terletmeyen açık renkli ve hafif giysiler giymek,
> Bol miktarda sıvı tüketmek,
> Gereksiz ve bilinçsiz ilaç kullanmamak,
> Direkt güneş ışığında kalmamak.
2. Sıcak çarpmasında ilkyardım:
> Hasta serin ve havadar bir yere alınır,
> Giysiler çıkarılır,
> Sırt üstü atırılarak, kol ve bacaklar yükseltilir,
> Bulantısı yoksa ve bilinci açıksa su ve tuz kaybını gidermek için su, tuz, karbonatla hazırlanan sıvı yada soda içirilir.
3. Sıcak çarpmasında risk grupları:
> Kalp-tansiyon hastaları,
> Diyabet hastaları,
> Kanser hastaları,
> Normal kilosunun çok altında ve çok üstünde olanlar,
> Psikolojik rahatsızlığı olanlar,
> Böbrek hastaları,
> 5 yaş altı çocuklar ve 65 yaş üzeri yaşlılar,
> Hamileler,
> Sürekli ve bilinçsiz diyet uygulayanlar,
> Vücutlarında sıvı eksiği olanlar,
>
Bilinç kayıpları
Ateşli havalede ilkyardım nasıl olmalıdır?
1. Öncelikle hasta ıslak havlu ya da çarşafa sarılır,
2. Ateş bu yöntemle düşmüyorsa oda sıcaklığında bir küvete sokulur,
3. 112'den tıbbi yardım istenir.
>
Sara krizinde ilkyardım
Sara krizinin belirtileri:
1. Hastada önceden var olmayan koku alma, adale kasılması gibi ön haberci denilen belirtiler olur,
2. Bazen hasta bağırır, şiddetli ve ani bir şekilde bilincini kaybederek yığılır,
3. Yoğun ve genel adale kasılması görülür, 10-20 saniye kadar nefesi kesilir,
4. Dokularda ve yüzde morarma gözlenir,
5. Ardından kısa ve genel adale kasılması, sesli nefes alma, aşırı tükürük salgılanması ve altına kaçırma görülür,
6. Hasta dilini ısırabilir, başını yere çarpıp yaralayabilir, aşırı kontrolsüz hareketler gözlenebilir
7. Son aşamada hasta uyanır, şaşkındır, nerede olduğundan habersiz, uykulu bir hali vardır.
Sara krizinde ilkyardım:
1. Olayla ilgili güvenlik önlemleri alınır, (örneğin kişi yol ortasında kriz geçiriyorsa olay yerindeki trafik akışı kesilmelidir),
2. Kriz, kendi sürecini tamamlamaya bırakılır,
3. Hasta bağlanmaya çalışılmaz,
4. Kilitlenmiş çene açılmaya çalışılmaz,
5. Yabancı herhangi bir madde kullanılmaz (kaşık, tahta parçası gibi),
6. Kendisini yaralamamasına dikkat edilir,
7. Başın altına yumuşak bir materyal konulur,
8. Yaranabileceği şeyler etraftan kaldırılır,
9. Sıkan giysiler gevşetilir,
10. Kusma karşısında tetikte olunmalıdır,
11. Düşme sonucu yaralanma varsa ilgilenilir,
12. 112'den tıbbi yardım istenir.
>
Kan şekeri düşmesinde ilkyardım
1.
Hastanın yaşam bulguları değerlendirilir,
2.
Hastanın bilinci yerinde ve kusmuyorsa ağızdan şeker, şekerli içecekler verilir,
3.
15-20 dakikada belirtiler geçmiyorsa sağlık kuruluşuna gitmesi için yardım çağırılır,
4.
Belirtiler fazla şekerden meydana gelmiş ise fazla şekerin bir zararı olmaz,
5.
Hastanın bilinci yerinde değilse koma pozisyonu verilerek 112'den yardım çağırılır.
>
Zehirlenmeler
Zehirlenme çeşitleri 2 grup altında incelenebilir;
1. Sindirim Yolu ile Zehirlenme:
> Bilinç kontrolü yapılmalıdır,
> Ağız zehirli madde ile temas etmişse su ile çalkalanmalıdır,
> Zehirli madde ele temas etmişse el sabunlu su ile yıkanır,
> Yaşam bulguları değerlendirilir,
> Kusma, bulantı, ishal vb. belirtiler değerlendirilir,
> Kusturulmaya çalışılmaz, özellikle yakıcı maddelerin alındığı durumlarda hasta asla kusturulmamalıdır,
> Bilinç kaybı varsa koma pozisyonu verilir, üstü örtülür,
> 112 aranarak bildirilir,
> Olayla ilgili bilgiler toplanarak kaydedilir.
2. Cilt Yolu İle Zehirlenme:
> Tarım ilaçları ile gerçekleşebilir,
> Yaşam bulguları değerlendirilir,
> Ellerin zehirli madde ile teması önlenmelidir,
> Zehir bulaşmış giysiler çıkarılmalıdır,
> 15-20 dakika boyunca deri bol suyla yıkanmalıdır,
> 112'den tıbbi yardım istenir.
3. Solunum Yolu ile Zehirlenme:
> Hasta temiz havaya çıkarılır ya da cam ve kapı açılarak ortam havalandırılır,
> Yaşamsal belirtiler değerlendirilir (ABC),
> Bilinç açık ise yarı oturur pozisyonda tutulur,
> Bilinç kapalı ise koma pozisyonu verilir,
> 112'den tıbbi yardım istenir.
Zehirlenmelerde Temel İlkyardım Kuralı; ZEHİRLENMEYE NEDEN OLAN MADDEYİ BİR AN ÖNCE UZAKLAŞTIRMAKTIR (kirli madde vücuttan ne kadar çabuk uzaklaştırılırsa o kadar az miktarda emilir).
SAĞLIK BAKANLIĞI
ULUSAL ZEHİR MERKEZİ
114
>
Göze yabancı cisim (Toz) kaçmasında ilkyardım
1.
Göz ışığa doğru çevrilir ve alt göz kapağı içine bakılır,
2.
Gerekirse üst göz kapağı açık tutulur,
3.
Nemli temiz bir bezle çıkarılmaya çalışılır,
4.
Hastaya gözünü kırpıştırması söylenir,
5.
Göz ovulmamalıdır,
6.
Çıkmıyorsa sağlık kuruluşuna gitmesi sağlanır.
>
Hasta veya yaralı taşıma teknikleri
1. Hasta / yaralı mümkün olduğunca az hareket ettirilmelidir,
2. Karga tulumba denen rasgele taşımaktan kaçınmalıdır,
3. Hasta / yaralılar baş-boyun-gövde ekseni esas alınarak en az altı destek noktasından kavranmalıdır,
4. Hasta yaralı taşımak mükemmel bir ekip çalışması gerektirir,
5. Tüm hareketleri yönlendirecek sorumlu bir kişi olmalı ve hareketler için komut vermelidir (Dikkat, kaldırıyoruz vb.).
Taşırken Yaralının
Baş, Boyun ve Omurga eksenini aynı düzlemde korumalıyız.
|
|
|
|
|
HAVA DURUMU |
|
|
|
|
|
|
